dr n. med. Sylwester Milczarek
specjalista chirurgii ogólnej
i onkologicznej

abc pacjenta Lipiec 2000 str. 27

Choroby męskich piersi

Z informacji od Państwa wiem, że wiedza na temat chorób piersi u mężczyzn jest niezwykle skąpa. Dzisiaj więc zajmę się tym problemem.
Terminem ginekomastia (składa się on z dwu grecko - łacińskich słów: gynecos - kobieta i masthia - sutek, pierś, biust) określamy piersi mężczyzn powiększone jak u kobiety. Oznacza to więc pierś kobiecą u mężczyzny. Przyczyn takiego zjawiska jest wiele. Do najważniejszych zaliczyć należy: wady wrodzone piersi (np. przetrwałe związki gruczołu mlecznego), zaburzenia hormonalne, uszkodzenie wątroby, ektopiczne nowotwory czynne hormonalnie oraz guzy jąder. Do psudoginekomastii może prowadzić otyłość. Ginekomastia może pojawić się w każdym wieku, ale najczęściej występuje w okresie dojrzewania (15-25 lat), dotyka około 15 proc. młodych mężczyzn. Około 30 proc. w tej grupie ma powiększone obie piersi, a około 70 proc. tylko jedną. Drugi szczyt tej choroby pojawia się u mężczyzn powyżej 60 roku życia. Najczęściej związane jest to z nadmiarem żeńskich hormonów, które nie mogą być zneutralizowane z powodu chorej wątroby. Do uszkodzenia wątroby dochodzi np. po żółtaczce, w marskości wątroby, z powodu alkoholizmu lub po zażywana toksycznych leków.
U osób stosunkowo młodych do uszkodzenia wątroby może dojść w przypadku przyjmowania leków anabolicznych. Ginekomastia często dotyka kulturystów biorących tzw. koks. Chorobę tę obserwujemy z reguły także u starszych mężczyzn, którzy z powodu chorób gruczołu krokowego przyjmują żeńskie hormony. Ginekomastia może sprawiać niewielki ból. Czasami obserwuje się wyciek treści z brodawek sutkowych. Na ogół jest to proces łagodny, współistnienie z rakiem obserwuje się w około 0,01 proc. i to zawsze w późnym wieku. Przypadłość tę leczy się zachowawczo lub operacyjnie. Ten ostatni sposób leczenia wykonuje się w ograniczonym zakresie, tylko gdy leczenie zachowawcze zakończy się niepowodzeniem i prawie zawsze z przyczyn estetycznych.
W rozpoznaniu ginekomastii pomocne jest badanie: USG piersi (u młodych mężczyzn jednocześnie wykonuje się USG jąder), poziomu hormonów, punkcja cienkoigłowa i tzw. próby wątrobowe. Każdy mężczyzna z problemem ginekomastii powinien być zbadany przez lekarza, najlepiej endokrynologa lub onkologa. Rak piersi u mężczyzn rozwija się około 100 razy rzadziej w populacji normalnej niż u kobiet, ale już znacznie częściej wśród członków rodzin posiadających mutacje genów nowotworowych piersi BRCA-1 i 2. Przypuszcza się nawet, że wczesne raki piersi u mężczyzn są uwarunkowane genetycznie i występują u nosicieli tych genów. Rak piersi u mężczyzn jest raczej chorobą starszych panów, ale w przypadku obciążeń genetycznych i pewnych genów usposabiających, może wystąpić już od 15 do 20 lat wcześniej niż w przeciętnej populacji. W co dziesiątym przypadku rak piersi u mężczyzn jest obustronny. Rak ten rozwija się w zupełnie zdrowej piersi (współistnienie z ginekomastią, jak już powiedziałem, jest bardzo rzadkie). Najpierw pojawia się guzek, który nie boli i powoli rośnie zniekształcając (kancerując) pierś, potem następują przerzuty do węzłów chłonnych i do odległych narządów. Kobiece hormony powodują jego gwałtowny wzrost.
W zakresie głównych cech biologicznych i klinicznych rak piersi u mężczyzn nie różni się zasadniczo od raka piersi u kobiet. W jego rozpoznaniu stosuje się te same metody badawcze, ale jego rozpoznanie musi być potwierdzone badaniem histopatologicznym. Leczenie z wyboru jest operacyjne. Chorą pierś usuwa się wraz z węzłami chłonnymi najbliżej pachy.
W przypadku raka piersi u mężczyzn, częściej niż u kobiet stosuje się leczenie bardziej radykalne, polegające na usuwaniu obu mięśni piersiowych (tzw. operacja sposobem Halsteda). nie wykonuje się też zabiegów oszczędzających. Po przeprowadzonej operacji można stosować onkologiczne leczenie uzupełniające (chemioterapia, radioterapia, hormonoterapia). Rokowanie co do wyleczenia raka piesi u mężczyzn jest nieco gorsze niż u kobiet, ponieważ guzki często są w bardziej zaawansowanym stanie. W profilaktyce tego nowotworu należy uwzględnić zawsze przyczyny powiększenia piersi u mężczyzn, wykluczyć występowanie nowotworów rodzinnych oraz bardzo pilnie kontrolować osoby z wrodzonym zespołem Klinefeltera (zespół feminizujących jąder).
W piersi u mężczyzn, prócz wyżej opisanych zmian, można niekiedy stwierdzić guzy nowotworowe łagodne i guzy nowotworowe złośliwe inne niż raki. Ale te choroby są bardzo rzadkie.
Częstym zjawiskiem mogącym wzbudzać niepokój są różnego rodzaju zapalenia piersi (łac. mastis). Mężczyźni z tą chorobą z reguły szybko zjawiają się u chirurga, gdyż objawem dominującym jest ból piersi. Tę dolegliwość leczy się chirurgicznie.

dr n. med. Sylwester Milczarek
specjalista chirurgii ogólnej
i onkologicznej


powrót do góry